استاندارد مديريت پروژه PMBOK

همچنانکه مدیریت پروژه جزء 10 رشته تخصصی بازار کار سالهای اخیر معرفی شده است(Global Knowledge Newsletter)، شرکت های بزرگ بین المللی دارا بودن گواهی نامه تخصصی PMP را شرط لازم کسب فرصت های شغلی مرتبط خود قرارداده اند (مایکروسافت، GE، ...) و آنکه امروزه "مدیریت پروژه" و مباحث مرتبط با آن بسیاری از دوره های تخصصی پرطرفدار بین المللی را تشکیل داده است، نیاز است تا کارشناسان و مدیران کشور ما نیز همپای علم روز قدم بردارند.

 

ایران به عنوان یک کشور در حال توسعه، حجم کثیری از پروژه ها را در صنایع مختلف خود تجربه می نماید. تجربه گذشته نشان داده است که تا چه حد خلاء تخصص حرفه ای مدیریت پروژه در فرآیند اجرایی طرح های سرمایه گذاری وجود دارد و اینکه صرف داشتن سوابق طولانی در زمینه های فنی و حرفه ای خاص، دلیلی برای مدیریت موفق یک پروژه نخواهد بود(Hallo Effect).

موسسه PMI آمریکا با ساز و کار گسترده و متخصصین مجرب خود از میان موفق ترین مدیران پروژه در سراسر دنیا، تجارب برتر(Best Practice) علم مدیریت پروژه را در قالب راهنمای PMBOK به عنوان یک راهکار(Solution) عملی و نه صرفا تئوری برای تمامی سازمانهایی که مستقیم یا غیر مستقیم با فعالیتهای پروژه ای سر و کار دارند ارائه نموده است.

 

 

آشنائی با PMBOK

 واژه PMBOK مخفف Project Management Body Of Knowledge ميباشد راهنمائي که در زمينه مديريت توسط PMI پيشنهاد گرديده است :

بر اساس يک نگاه جامع به انواع پروژه ها تدوين گرديده است.

از تجارب برتر عملي good practices  گردآوري شده است.

يک زبان مشترک حرفه اي در زمينه مديريت پروژه است.

 

ويرايش هاي راهنماي PMBOK :

1st Edition: 1996

2nd Edition: 2000

3rd Edition: 2004

4th Edition: 2008

5th Edition: 2012

 

در پروژه دو فرآيند اصلي وجود دارد :

1-اجراي پروژه :

شامل پياده سازي فعاليت هاي اجرائي پروژه

مثال : نصب تجهيزات – حفاري – لوله كشي – طراحي

                                بنا به نوع پروژه ميتواند متفاوت باشد

2-مديريت پروژه :

شامل پياده سازي فعاليتهاي مورد نياز مديريت پروژه

در اكثر پروژه ها يكسان است

 PMBOKاين فرايند را تشريح مي نمايد

 

راهنماي PMBOK با استفاده از 10 حوزه از علوم مديريتي مانند مديريت هزينه و مديريت زمان، نيازمندي هاي دانش مديريت پروژه را پوشش داده است.

 

اين استاندارد 5 گروهفرايند به نامهاي :

آغازين

برنامه ريزي

اجرا

كنترل

اختتام

 

و 10 حوزه دانش به نام هاي :

مديريت يکپارچگي     

مديريت محدوده

مديريت زمان

مديريت هزينه

مديريت کيفيت

مديريت نيروي انساني

مديريت ارتباطات

مديريت ريسک

مديريت تدارکات

مديريت ذينفعان

 

و نهايتا زير فرآيندهايي براي مديريت پروژه تعريف مي کند. نمودار زير فرايندهاي استاندارد PMBOK ويرايش 2008 را نمايش مي دهد. براي اينکه تغييرات آخرين ويرايش را نيز بررسي نمائيم به ادامه مطلب توجه داشته باشيد:

 

 

در ويرايش 2012 که به PMBOK 5 نيز معروف شده است اصلي ترين تغيير، را مي توان به اضافه شدن حوزه دانش مديريت ذينفعان(Stakeholder management) با چهار فرايند شناسائي ذينفعان(Identify stakeholders)، برنامه ريزي مديريت ذينفعان(Plan Stakeholders management)، مديريت تعاملات ذينفعان(manage Stakeholders engagement) و کنترل تعاملات ذينفعان(Control stakeholders engagement) به ترتيب در چهار گروه فرايند نخست اشاره نمود.

همچنين اضافه شدن سه فرايند برنامه ريزي جهت تهيه و بازبيني برنامه هاي مديريت محدوده و زمان و هزينه نيز قابل توجه است.

حذف فرايند شناسائي ذينفعان و مديريت انتظارات ذينفعان از حوزه دانش مديريت ارتباطات، و تعريف دو فرايند مديريت ارتباطات و کنترل ارتباطات بجاي توزيع اطلاعات و توليد گزارشات پيشرفت و همچنين تغيير واژه Verify به Validate در گروه فرايند پايش حوزه دانش محدوده نيز جزئ تغييرات جديد محسوب مي گردد.

 

 

گروه فرآيند آغازين : Initiating

شامل فرآيندهاي مربوط به تعريف و يا اجازه آغاز رسمي پروژه يا فازهاي آن مي باشد.

با فرآيند امکان سنجي اجراي پروژه ارتباط مستقيم دارد.

مهمترين مدرک منتشره در اين گروه فرآيند منشور پروژه است.

اهداف اصلي پروژه در منشور پروژه مشخص مي گردد.

گروه فرآيند برنامه ريزي : Planning

”تدوين و توسعه برنامه هائي که منتج به تحقق اهداف پروژه خواهند شد“

اين گروه فرآيند تمام حوزه هاي دانش را شامل مي گردد.

 تمام حوزه هاي دانش داراي برنامه اي مستند خواهند شد.

خط مبنا : Baseline

يک پروژه شامل 4 خط مبنا مي باشد.

 

خطوط مبنا مستنداتي هستند که حدود و قلمروي پروژه را در 4 حوزه اصلي نمايش مي دهند.

توجه: عموما خط مبناي کيفيت در خط مبناي محدوده مستتر است.

 

برنامه هاي مديريت پروژه : Project Management Plan

پروژه در هر حوزه دانش داراي برنامه(Plan / Procedure) اي است براي نمايش نحوه اجراي پروژه.

توجه: در ويرايش جديد مديريت ذينفعان نيز اضافه شده است.

 

 

گروه فرآيند اجرا : Executing

راهبري منابع براي تحقق اهداف پروژه بر اساس برنامه ها.

اين فرآيند را نبايد با فرآيند اجرائي پروژه به اشتباه تعبير نمود.

 

گروه فرآيند پايش : Controlling

پايش پيشرفت پروژه بر اساس برنامه ها و خطوط مبنا جهت اندازه گيري و رفع انحرافات احتمالي نسبت به روند تحقق اهداف

انداره گيري پيشرفت

مقايسه پيشرفت با برنامه ها و خطوط مبنا

ارزيابي ععل انحرافات احتمالي

اقدام اصلاحي

مديريت تغييرات

 

گروه فرآيند اختتام : Closing

اختتام رسمي پروژه و يا يک فاز ار پروژه

انتقال پروژه اجرا شده و يا منحل شده به عامل ديگر

 

ساختار فرآيندها در استانداردPMBOK  :

تمام 42 فرآيند استاندارد PMBOK در سه بخش ورودي ها، ابزار و روش ها و همچنين خروجي هاي فرآيند نمايش داده مي شوند:

 

برنامه ريزي پروژه به روش PMBOK :

پروژه محدوده اي از احجام کاري است که در يک مدت زمان مشخص، با هزينه و بودجه اي مشخص و استانداردهاي کيفي از پيش تعيين شده مي بايست انجام پذيرد.

 

با تهيه برنامه زمان و هزينه و محدوده پروژه، محدوده هاي کاري پروژه مشخص مي گردد (کيفيت شامل استانداردهائي است که زير مجموعه برنامه محدوده تعريف خواهد شد). اين برنامه هاي سه گانه خطوط مبنا نام دارند و هرکدام در حقيقت هدف کلاني از پروژه به شمار مي روند.

 

تهيه خط مبناي محدوده :

خط مبناي محدوده = بيانيه محدوده پروژه + WBS

 

تهيه خط مبناي زمان :

خط مبناي زمان = برنامه زمان بندي+ S-Curve

 

تهيه خط مبناي هزينه :

خط مبناي هزينه = Cash Flow

 

پايش و کنترل پروژه به روش PMBOK :

گروهفرايند پايش در PMBOK به دو بخش پايش پيشرفت و پايش تغييرات تقسيم مي گردد. پايش پيشرفت پروژه در چهار قدم زير انجام مي پذيرد:

 

... به موازات اجراي پروژه ....

پيشرفت پروژه را به صورت دوره اي اندازه گيري مي كنيم.

سپس مقادير پيشرفت را با خطوط مبنا مقايسه مي كنيم.

و در صورت انحراف از خطوط مبنا، با آناليز انحرافات، برنامه هاي جبراني را اجرا مي كنيم.

 

کنترل يکپارچه تغييرات در پروژه : Integrated Change Control

تغييرات اجتناب ناپذيرند.

برخي از تغييرات پيش بيني شده اند(مديريت ريسک) و برخي پيش بيني نشده اند.

اگر در يک حوزه تغييري نياز باشد ممکن است حوزه هاي ديگر نيز دچار تغيير شوند.

مديريت يکپارچه تغييرات، الزامات اعمال يک تغيير و تاثير آن در حوزه هاي ديگر را مديريت مي نمايد.

کارکردها :

پيشگيري از اعمال تغييرات نامناسب و نادرست

بررسي اثر يک تغيير در تمامي حوزه هاي پروژه

مشخص کردن نيازمندي هاي اعمال يک تغيير

درخواست، آناليز و تصويب/رد يک تغيير

اجراي يک تغيير مصوب

 

فرايند پايش محدوده پروژه :

جلوگيري از انجام کاري در پروژه بيشتر يا کمتر از آنچه مصوب است(=Scope Baseline).

هر تغييري در محدوده کاري (Scope Change) بايد مصوب باشد.

عدم اجراي اين بخش به صورت صحيح به مرور زمان منتج به خزش محدوده کار پروژه خواهد شد : Scope Creep

فرايند پايش زمان پروژه :

کنترل اجراي فعاليت ها بر اساس تاريخ هاي شروع و پايان و مقادير پيشرفت اجراي خط مبناي زمان پروژه.

اندازه گيري پيشرفت پروژه در هر دوره

مقايسه زمان شروع و پايان و پيشرفت مورد انتظار مندرج در خط مبناي زمان پروژه با مقادير واقعي.

آناليز انحرافات .

تدبير انديشي در خصوص برنامه جبراني و اجراي آن.

هر تغييري در زمان بندي پروژه (Time Change) بايد مصوب باشد.

فرايند پايش هزينه پروژه :

کنترل هزينه کرد و تامين مالي پروژه بر اساس خط مبناي هزينه پروژه.

محاسبه هزينه هاي انجام شده

مقايسه هزينه ها با خط مبناي هزينه پروژه

آناليز انحرافات هزينه اي

تدبير انديشي در خصوص برنامه جبراني و اجراي آن.

فرآيند مذکور در حقيقت مديريت جريان نقدينگي پروژه خواهد بود.

هر تغييري در بودجه بندي پروژه (Time Change) بايد مصوب باشد.

 

 

در آینده مطالب بیشتری را در این خصوص ارائه می کنم.
 

  • پر رنگ
  • ایتالیک
  • زیرخط
  • ضربه
  • نقل قول
  • Smileys
  • :confused:
  • :cool:
  • :cry:
  • :laugh:
  • :lol:
  • :normal:
  • :blush:
  • :rolleyes:
  • :sad:
  • :shocked:
  • :sick:
  • :sleeping:
  • :smile:
  • :surprised:
  • :tongue:
  • :unsure:
  • :whistle:
  • :wink:
 
   
 

- كانديداي سطح 2 تحليل گري حرفه اي مالي از موسسه CFA امريكا

- مدرك مديريت مديريت پروژه حرفه اي (PMP) از موسسه PMI امريكا

 - كارشناس مهندسي صنايع از دانشگاه يزد

 - مشاور حوزه هاي سرمايه گذاري و مديريت پروژه در شركت هاي نفت و گاز و پتروشيمي، نيروگاهي، معادن و خودروسازي

 - مشاور شركت هاي عضو انجمن مشاورين سرمايه گذاري و نظارتي نظام بانكي

 - تدوين گر طرح هاي تجاري پروژه هاي سرمايه گذاري و زير بنايي مختلف

 - مدرس دوره هاي مديريت پروژه، امكان سنجي و مديريت سرمايه گذاري

 - مولف كتب و مقالات در حوزه هاي تدوين طرح تجاري( كتابهاي نرم افزار COMFAR، تدوين طرح تجاري در اكسل، كنترل هزينه و قراردادهاي پروژه هاي EPC در اكسل و طراحي سامانه DCC در اكسس)

دوره هاي آموزشي پيشنهادي

  • تربيت كارشناس حرفه اي امكان سنجي طرحهاي سرمايه گذاري
  • تربيت كارشناس حرفه اي برنامه ريزي و كنترل پروژه ها (جديد)
  • تربيت مدير حرفه اي مديريت پروژها (جديد)
  • اصول ارزيابي اقتصادي پروژه هاي سرمايه گذاري
  • مدل سازي طرح هاي تجاري در نرم افزار ماكروسافت اكسل
  • مديريت فاز مهندسي پروژه هاي EPC در ماكروسافت اكسس و اكسل(DCC)
  • كنترل هزينه و مديريت قراردادپروژه هاي EPC در ماكروسافت اكسل
  • امكان سنجي پروژه هاي سرمايه گذاري با نرم افزار COMFAR
  • مطالعات ريسك طرحهاي سرمايه گذاري با نرم افزار Risk analysis
  • كارگاه آموزشي تدوين طرح هاي توجيهي(BP)

*دوره هاي فوق الذكر به صورت عمومي و داخل سازماني قابل برگزاري مي باشند. جهت اطلاع از زمانبندي دوره هاي عمومي لطفا به سايت موسسه آريانا و يا در صورت نياز به اطلاعات بيشتر مي توانيد به بخش "تماس با من" مراجعه نماييد.